Fluwelensingel

Omtrent de oorsprong tast men in het duister. Ook in andere steden tref men nog voor delen van de oude vestingwerken overeenkomstige benamingen aan, bijv. de Fluwenburgwal in Amsterdam en 's-Gravenhage. Te Gouda woonden vroeger burgers met de geslachtsnaam Fluweel, o.a. de tapijtwever Cornelis Pietersz. Fluweel in 1628, terwijl ook volgens het Hoofdgeldregister van 1622 (Inventaris van het Oud-Archief Gouda 2292, fol Groeneweg Pieter Jacobsz. Fluweel was gevestigd. Enig verband tussen dit geslacht en de singelnaam kon niet worden aangetoond. Dat de benaming Fluwelencingel reeds in 1586 wordt vermeld, wijst erop dat we deze naam niet in verband moeten brengen met de fluweelindustrie, daar deze pas veel later in ons land werd beoefend. Taalkundig kan men de naam wellicht op twee wijzen verklaren. Onder de vluwe verstond men de zachte, donsachtige zijde laken. Vluwelen of fluwelen zou de bewerling geweest kunnen zijn om deze vluwe door de zgn. smouters te laten aanbrengen of opnieuw te laten aanbrengen als de glans ervan verdwenen was. Een tweede hypothese is dat het Nederlands - of een zijner dialecten of vaktalen - het werkwoord flúwelen heeft gekend, dat verwant is met het oudhoogduitse flouwen of flewen. De betekenis van dit werkwoord is spoelen of wassen. Dit werkwoord zou dan wijzen op een bewerking die het linnen of laken moest ondergaan. Het zou misschien tevens verklaren dat de Fluwelensingel in het verlengde van de Blekerssingel ligt en dat achter deze Fluwelensingel vroeger de Raemkade liep. Doordat men de betekenis van het woord flúwelen niet meer kende, kan dit in de volksmond de uitspraak fluwélen hebben gekregen. Het is ook niet uitgesloten, dat het woord fluweel in dit verband alleen is gebruikt om het aspect van het landschap aan te geven, zoals zulks bijv. ook werd gedaan door Constantijn Huygens (Journ., 2, p. 101): De grondt... gedeckt zijnde met een fluweelachtighe pelouse of kort Grass. Tot in het midden van de 17de eeuw droeg deze singel geen bepaalde naam, maar werd aangeduid als de cingel tussen Doelepoort en Tiendewegspoort. De bocht aan het begin van de Fluwelensingel langs het plantsoen op het voormalige Bolwerk (nr's 1-26) draagt in de volksmond de naam het Amerikaantje, waarvan de oorsprong onbekend is. Bij raadsbesluit d.d. 29 januari 1960 heeft dit gedeelte de naam Klein Amerika gekregen (Zie aldaar.) Toen in de 14de eeuw de singelgrachten werden gegraven was het zuidelijk deel van de Fluwelensingelgracht reeds aanwezig als een water, dat blijkbaar deel uitmaakte van de slotgrachten en dat ook nog in later eeuwen de viver werd genoemd. Aan de IJsselzijde was daar een sluiswerk ter verbinding met de rivier.