Groote Kerk
Groote of St. Jans kerk
Grote Kerk
Grote- of Sint Janskerk
Sint-Janskerk
St.-Janskerk
Sint Janskerk
Van slotkapel tot parochiekerk De oorsprong van de huidige Sint-Janskerk ligt in de dertiende eeuw. Dan staat er op de plaats van het huidige westelijk gedeelte, een klein bakstenen zaalkerkje. Het is de slotkapel van het nabijgelegen kasteel dat toebehoort aan de eerste machthebbers over de stad. Als Gouda in 1272 stadsrechten krijgt ontstaat er behoefte aan een parochiekerk, de kapel wordt als zodanig in 1278 in gebruik genomen. Na de stadsbranden van 1361 en 1438 wordt de kerk niet alleen hersteld maar ook fors uitgebreid. Het koor wordt in 1510 gewijd, daar staat ook het hoofdaltaar van de patroonheilige van de kerk: Johannes de Doper. Grote veranderingen In januari 1552 wordt de kerk voor de derde maal door brand getroffen, nu door blikseminslag in de toren. Bij de herbouw vinden enkele ingrepen plaats, die het interieur veranderen ten opzichte van de oude situatie. Sponsors maken het mogelijk om de kerk weer te voorzien van gebrandschilderde glazen. Als Gouda in 1572 de zijde van de Prins van Oranje kiest, wordt de kerk een jaar later aan de protestanten toegewezen. Van 1590 tot 1593 wordt het middenschip verhoogd met een lichtbeuk. Ook het plaatsen van gebrandschilderde glazen wordt voorgezet. Toren en klokken Tijdens de uitbreiding van de kerk in 1350 wordt begonnen met de bouw van een toren, die is later verhoogd tot vier geledingen. Hoewel hij na de brand van 1552 is hersteld, blijft hij bouwvallig. Na nog enkele malen in de steigers te hebben gestaan, blijkt de toestand halverwege de zeventiende eeuw stabiel. Er worden dan 34 klokken geplaatst van de beroemde Pieter Hemony. Het carillon dat nu in de toren hangt bevat 50 klokken, zestien daarvan zijn nog van Hemony. Dit carillon is eigendom van de gemeente Gouda. De vier luiklokken behoren bij de kerk. Die worden nu langs elektrische weg in werking gezet, vroeger waren daar vijf klokluiders in vaste dienst voor nodig. De orgels van de kerk Om de kerk, die tevens dient als visitekaartje voor de stad nog meer aanzien te geven, wordt ook aandacht besteed aan de orgels. Het orgel dat na de brand van 1552 wordt gebouwd, is in 1736 vervangen door het huidige instrument van Jean François Moreau in de westzijde van de kerk. In 1975 is voor speciale diensten en concerten een kleiner orgel van Ernst Leeflang Orgelbouw in het koor geplaatst. Meubilair In de achttiende eeuw ontstaat een 'deftig' interieur met een nieuw koorhek en vijf herenbanken voor de elite van de stad. In het begin van de negentiende eeuw worden de preekstoel en het doophek vernieuwd. In 1832 komt aan het begraven in en om de kerk een eind, het is dan niet meer nodig dat banken en stoelen los staan. In 1853 wordt rondom de preekstoel een 'amfitheater' van banken gebouwd, dat, zij het in aangepaste vorm nog steeds in gebruik is.
religieuze gebouwen
kerken