Gaderboeken van de accijns op turf en kolen
Gaderboeken van de accijns op turf en kolen fungeren als de gedetailleerde inningsregisters van indirecte belastingen op de belangrijkste brandstoffen van weleer. In deze boeken hielden de belastingontvangers of pachters (de 'gaders') nauwgezet bij welke hoeveelheden turf en kolen de gemeenschap binnenkwamen en welk bedrag aan accijns daarover werd afgedragen aan de lokale schatkist. Omdat deze brandstoffen essentieel waren voor zowel huishoudelijke verwarming als voor brandstofintensieve industrieën, bieden deze registers een scherp inzicht in de lokale economische bedrijvigheid en het dagelijkse energieverbruik van de bevolking. Deze bron gaat vaak gepaard met juridische documenten, zoals verpachtingsvoorwaarden of besluiten over belastingvrijstellingen voor specifieke groepen, waardoor het niet alleen een financiële administratie is, maar ook een weerspiegeling van de bestuurlijke en juridische machtsverhoudingen rondom de handel in vitale levensbehoeften.