Bij het selecteren heeft Friso Kramer nog enkele projectdossiers voor eigen gebruik gehouden waar hij nog actief aan werkt. Hieronder bevinden zich nog enkele bekende ontwerpen zoals die voor de lantaarnpaal (1960, in opdracht van de Gemeente Den Haag).
No access restriction
Volledig openbaar
Beperkt openbaar: inv.nr. 113 is niet openbaar
Omdat het archief veel kwetsbare grootformaat ontwerptekeningen bevat op calque, diazo of papier is dit materiaal alleen met de archivaris (minimaal een week van tevoren). op afspraak raadpleegbaar. Neemt u contact op via info@rkd.nl of +31(0)70-3339777. Gedigitaliseerde stukken zijn alleen digitaal raadpleegbaar.
De volgende inventarisnummers zijn ofwel niet toegekend of vervallen verklaard: 28[?], 53
Het archief Friso Kramer kon mede toegankelijk worden gemaakt dankzij een subsidie van de Mondriaan Stichting (inmiddels: Mondriaan Fonds) in het kader van de Inhaalslag Vormgevingsarchieven (samenwerking tussen Nederlands Architectuur Instituut, Premsela (beide inmiddels opgegaan in Het Nieuwe Instituut) en RKD. Daarnaast was de assistentie van het echtpaar Kramer erg welkom bij het kunnen vervaardigen van de archiefinventaris.
Het archief bestaat voor het grootste deel uit projectdossiers, geordend op respectievelijke opdrachtgever. Deze oorspronkelijke ordening is aangehouden bij het indelen van de archiefinventaris. Stukken die evident bij andere dossiers hoorden zijn op de juiste plaats ingevoegd. Het merendeel van de projectdossiers valt in twee categorieën uiteen: uitgevoerde ontwerpen en niet-uitgevoerde ontwerpen. De projectdossiers bevatten veelal correspondentie, foto’s, productcatalogi en ontwerptekeningen. Omwille van een goede materiële verzorging, een adequate archiefbeschrijving en op basis van een efficiënte formaatberging, zijn deze stukken in zuurvrije dozen, omslagen en vloeipapier verpakt. Correspondentie, productcatalogi en dergelijke zijn in staande dozen verpakt, foto’s in liggende dozen, en ontwerptekeningen naar formaat in liggende dozen, affichemappen of op rol. In de inventaris vindt men eenvoudigweg per projectdossier deze materialen terug. Van enkele ontwerpen is het tot nog toe onbekend gebleven of ze in opdracht zijn vervaardigd of als zelfstandig onderwerp. Het betreft inv.nrs. 21 [‘City stoel’] en 85b [‘Schakel- of verbindingselement’]. De subrubrieken binnen de rubriek ’Werkzaamheden bij producenten of zelfstandig werk’ zijn chronologisch gerangschikt. Omdat de subrubrieken een projectmatig karakter hebben – het betreft veelal projectdossiers – zijn de stukken binnen deze subrubrieken ingedeeld naar de aard ervan. Binnen de subrubrieken is een volgorde aangehouden van correspondentie, schetsen, (ontwerp)tekeningen, foto’s en documentatie. Vanwege de uiteenlopende formaten van de stukken (rol, map, groot formaat doos) kunnen er binnen een verzamelbeschrijving meerdere inventarisnummers voorkomen met ontwerptekeningen uit een zelfde jaar.
Projectdossiers De projectdossiers, waarvan de ontwerptekeningen onderdeel uitmaken, vormen de kern van het archief. Om dit deel van het archief voor een groot publiek inzichtelijk te maken, is gekozen voor digitalisering van een selectie van de meest representatieve projecten. Deze representatieve dwarsdoorsnede is visueel aantrekkelijk en direct bruikbaar voor publicaties, tentoonstellingen et cetera. De selectie bestaat uit alle aanwezige stukken (door de verschillende dossiers heen) betreffende de Revoltstoel en -tekentafel, de Resultstoel en -tafel ('de Schoolset'), de groene brievenbus, de Mehes kantoorsysteemmeubelen en stukken met betrekking tot jurylidmaatschappen en deelname aan commissies door Friso Kramer. Deze keuze is als volgt verantwoord: A: Revoltstoel (1953) (onderscheiden met de Signe d’Or) en -tekentafel (1956) (tweemaal onderscheiden met de Signe d’Or). Opgenomen in meerdere museale collecties. B: Resultstoel en -tafel – schoolmeubilair (1958) (stoel onderscheiden met de Signe d’Or en schoolset kreeg als geheel een eervolle vermelding van de Signe d’Or). Herkenbaar voor een groot publiek. C: Brievenbus (1970) – is vandaag de dag nog altijd en in gebruik en daarom herkenbaar voor een groot publiek. D: Mehes kantoorsysteemmeubelen (1972) – revolutionair systeem voor kantoorinrichting, dat zowel nationaal als internationaal is toegepast. E: Stukken betreffende jurylidmaatschappen en commissiewerkzaamheden: de correspondentie maakt een belangrijk onderdeel uit van het archief. Friso Kramer was een veelgevraagd jurylid en daaruit kan de waardering voor zijn werk en visie worden afgelezen. De spreiding in de tijd van de archiefstukken heeft bij de selectie ook een rol gespeeld. Correspondentie Naast de correspondentie die voorkomt in de projectdossiers bevat het archief ook algemene correspondentie en correspondentie over (gast)docentschappen, tentoonstellingen, prijzen en onderscheidingen. Foto's en dia's Oorspronkelijk maakten de foto’s onderdeel uit van de projectdossiers en zijn daarom ook als onderdeel hiervan beschreven in de inventaris. Tijdens de bewerking zijn de foto’s ten behoeve van een goede bewaring fysiek gescheiden van de projectdossiers en opgeborgen in liggende zuurvrije dozen in zuurvrije omslagen met daartussen fotopapier. De archivalia en documentatie betreffen alle terreinen waarop ontwerper Friso Kramer zich heeft bewogen, waaronder industrieel ontwerp, meubelontwerp, interieur- en projectinrichting, inrichting van de openbare ruimte, straatmeubilair en ruimtelijke ordening, uit de periode vanaf ca. 1937 tot heden. Het zijn ontwerpen voor binnen- en buitenlandse opdrachtgevers, soms op persoonlijke titel maar meestal in dienst van kantoorinrichter Ahrend of ontwerpbureau Total Design (nu: Total Identity), waarvan Kramer één van de oprichters was. De meeste ontwerpen zijn uitgevoerd, een klein deel niet. Het archiefmateriaal in de dossiers geven samen met de corresponderende ontwerptekeningen en de aangelegde documentatie een vrij compleet beeld van de ontwerpprocessen en de resultaten in verschillende ontwerpstadia. Ook is er archiefvorming betreffende overleg over opdracht en uitvoering met diverse opdrachtgevers, juridische conflicten, en dergelijke. Het archief van Friso Kramer bevat een keur aan onderwerpen die geschikt zijn voor publicaties, zoals: de stijl, materiaalkeuze en grondgedachten van waaruit Friso Kramer producten ontwierp; zijn omgang met ontwerpopdrachten: van het voeren van een ontwerpbureau tijdens de tweede helft van de 20e eeuw tot in de details van een specifiek ontwerpproces (aan de hand van bijvoorbeeld ontwerptekeningen, schetsen en foto’s van producten), en de algemene ontwikkeling van een nieuwe discipline industriële vormgeving. Voor publicaties voor een breder publiek of voor educatief gebruik, bijvoorbeeld digitaal, komen in het bijzonder ook de inmiddels iconische ontwerpen, als de brievenbus, Revolt-stoel en de lantaarnpaal in aanmerking. Het archief is rijk aan unieke stukken die zich uitstekend lenen voor presentaties: ontwerptekeningen, kwalitatief goede foto’s van producten (door fotografen van naam zoals Jan Versnel en Carel Blazer).
Brentjens, Yvonne, 'De stoel van Friso Kramer. Friso Kramer's Chair', Rotterdam 2012; Friso Kramer Industrieel ontwerper door Rainer Bullhorst en Rudolphine Eggink, Uitgeverij 010, Rotterdam, 1991